In industriële omgevingen waar met brandbare gassen, dampen of nevels wordt gewerkt, kan explosiegevaar ontstaan. Om risico’s beheersbaar te maken, wordt binnen de ATEX-richtlijnen gewerkt met zone-indelingen. Een van de meest voorkomende classificaties is ATEX zone 1.
ATEX zone 1 is een gebied waar een explosieve atmosfeer door gas, damp of nevel tijdens normaal bedrijf af en toe kan voorkomen.
Dat betekent:
Zone 1 komt vaak voor in processen waar brandbare stoffen worden opgeslagen, verwerkt of overgepompt.
Binnen ATEX wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende gaszones. Het verschil zit vooral in hoe vaak een explosieve atmosfeer aanwezig is.
Zone 0: Explosieve atmosfeer is continu of langdurig aanwezig.
Zone 1: Explosieve atmosfeer kan regelmatig voorkomen tijdens normaal gebruik.
Zone 2: Explosieve atmosfeer komt normaal niet voor, maar kan incidenteel ontstaan.
Zone 1 wordt vaak gezien als een zone met een hoger risico dan Zone 2, omdat explosieve atmosferen tijdens normale bedrijfsomstandigheden kunnen optreden. Daarom gelden in zone 1 strengere eisen aan installaties en apparatuur. Betrouwbare, correct gecertificeerde ATEX-oplossingen zijn essentieel om veilig te kunnen werken binnen deze omgeving.
In zone 1 geldt dat een explosieve atmosfeer niet continu aanwezig is, maar wél kan ontstaan tijdens normale werkzaamheden. Dat maakt het risico lastig zichtbaar.
Een explosie kan al ontstaan door:
Daarom stelt ATEX strenge eisen aan alle technische installaties binnen zone 1.
In zone 1 mag uitsluitend apparatuur worden toegepast die aantoonbaar explosieveilig is en voldoet aan de juiste ATEX-classificatie.
Voor verlichting betekent dit dat standaard armaturen niet geschikt zijn. Alleen speciaal gecertificeerde ATEX-armaturen mogen worden gebruikt.
Verlichting in zone 1 moet onder andere:
ATEX-verlichting wordt daarom altijd geleverd met certificering en duidelijke productmarkeringen.
Op armaturen zie je vaak aanduidingen zoals:
Deze coderingen geven aan voor welke toepassing en zone het product geschikt is.
Voor werkzaamheden en installaties in ATEX zone 1 gelden strikte Europese richtlijnen. De belangrijkste basis is de ATEX 114-richtlijn (voor apparatuur) en de ATEX 153-richtlijn (voor veilig gebruik op de werkplek).
Deze regels bepalen welke producten mogen worden toegepast en welke maatregelen nodig zijn om explosierisico’s te beperken.
Apparatuur in zone 1 moet altijd voorzien zijn van de juiste certificering en markering, zodat duidelijk is voor welke gasgroep, temperatuurklasse en zone het geschikt is.
Daarnaast is een correcte zone-indeling, documentatie en periodieke inspectie essentieel om te blijven voldoen aan de veiligheidsnormen binnen industriële omgevingen.
Bedrijven met explosiegevaarlijke zones zijn verplicht om een explosieveiligheidsdocument (EVD) op te stellen. Hierin wordt onder andere vastgelegd:
De zone-indeling vormt daarbij de basis voor alle keuzes rondom verlichting, schakelmateriaal en installaties.
Naast de richtlijnen wordt in de praktijk gewerkt met technische normen zoals de IEC/EN 60079-reeks. Deze normen beschrijven onder andere:
Voor verlichting betekent dit dat niet alleen het armatuur zelf gecertificeerd moet zijn, maar ook de montage, bekabeling en aansluitmaterialen moeten voldoen aan de eisen.
ATEX zone 1 installaties moeten regelmatig worden gecontroleerd. Inspecties zijn bedoeld om te waarborgen dat apparatuur veilig blijft functioneren en dat aanpassingen of slijtage geen risico vormen.
Dit geldt vooral in omgevingen waar installaties intensief worden gebruikt of blootstaan aan stof, vocht of chemische belasting.
ATEX zone 1 vraagt om duidelijke keuzes en technische zekerheid. Met de juiste verlichting en installatie voorkom je risico’s en voldoe je aan de geldende richtlijnen.
Stabicom levert explosieveilige verlichtingsoplossingen voor industriële omgevingen en ondersteunt bij advies en projectmatige toepassingen.
Bekijk onze ATEX-verlichting voor zone 1 toepassingen of neem contact op voor advies op maat.
Neem contact op