In industriële omgevingen waar brandbaar stof aanwezig is, vormt explosieveiligheid een bepalende factor in ontwerp, uitvoering en beheer. Zone 20 beschrijft situaties met het hoogste stof explosierisico. Deze zone vraagt om de meest stringente maatregelen, omdat een explosieve stof atmosfeer hier continu of gedurende lange perioden aanwezig kan zijn. Ontwerpkeuzes binnen Zone 20 hebben directe gevolgen voor veiligheid, betrouwbaarheid en aansprakelijkheid.
Brandbaar stof kan, wanneer het zich permanent of langdurig in de lucht bevindt, een zeer stabiele explosieve atmosfeer vormen. In Zone 20 is dit geen incidentele situatie, maar een structureel onderdeel van het proces. Hierdoor is de kans op ontsteking en escalatie aanzienlijk groter dan in andere stof zones. Ontwerp en installatie moeten daarom gericht zijn op maximale risicobeheersing.
Zone 20 wordt gedefinieerd als een ruimte waar een explosieve stof atmosfeer continu aanwezig is of gedurende lange perioden voorkomt. Het gaat hierbij om processen waarin stof permanent in suspensie is, bijvoorbeeld binnen apparatuur of gesloten installaties. Deze definitie vormt de basis voor de zwaarste eisen aan apparatuur en beschermingswijzen.
Het onderscheid tussen de stof zones wordt bepaald door de frequentie en duur van de aanwezigheid van een explosieve stof atmosfeer:
Deze indeling bepaalt rechtstreeks de eisen aan apparatuur, ontwerp en installatie.
| ATEX-zone | Aanwezigheid explosieve stofatmosfeer | Risiconiveau | Vereist EPL | ATEX-apparaatcategorie | Praktische duiding voor ontwerp en toepassing |
|---|---|---|---|---|---|
| Zone 20 | Continu, langdurig of frequent aanwezig | Zeer hoog | EPL Da | 1D | Explosieve stofatmosfeer is structureel aanwezig. Alleen apparatuur met maximale veiligheid toegestaan. Ontwerp moet uitgaan van permanente blootstelling. |
| Zone 21 | Af en toe aanwezig bij normaal bedrijf | Hoog | EPL Db | 2D | Reëel explosierisico tijdens bedrijfsvoering. Apparatuur moet ontsteking voorkomen bij normaal gebruik en te verwachten storingen. |
| Zone 22 | Zelden en kortdurend aanwezig | Normaal | EPL Dc | 3D | Explosieve stofatmosfeer is onwaarschijnlijk. Basisbescherming volstaat mits proces en onderhoud beheerst zijn. |
Een ruimte wordt als Zone 20 aangemerkt wanneer stof permanent of langdurig in de lucht aanwezig is. Dit komt bijvoorbeeld voor binnen silo’s, filters, cyclonen of andere procesapparatuur waar stof continu wordt getransporteerd of verwerkt. De classificatie is sterk procesgebonden en vereist diepgaand inzicht in de bedrijfsvoering en -stofeigenschappen.
In Zone 20 moet elke mogelijke ontstekingsbron worden uitgesloten. Elektrische vonken, mechanische wrijving, statische elektriciteit en warme oppervlakken vormen hier een direct risico. Omdat de explosieve atmosfeer structureel aanwezig is, is fouttolerantie minimaal. Het ontwerp moet gericht zijn op intrinsieke veiligheid en maximale betrouwbaarheid van alle componenten.
Voor Zone 20 moet apparatuur minimaal voldoen aan EPL Da. Dit beschermingsniveau garandeert een zeer hoog veiligheidsniveau, waarbij ook bij zeldzame storingen geen ontsteking mag optreden. Apparatuur die geschikt is voor Zone 20 mag zonder aanvullende maatregelen ook worden toegepast in Zone 21 en Zone 22, maar niet andersom.
In Zone 20 zijn slechts beperkte beschermingswijzen toegestaan. In de praktijk gaat het vooral om intrinsieke veiligheid en constructieve oplossingen die ontsteking uitsluiten. De gekozen beschermingswijze moet aantoonbaar geschikt zijn voor permanente aanwezigheid van een explosieve stof atmosfeer en zorgvuldig worden vastgelegd in de documentatie.
Veelvoorkomende fouten zijn een te beperkte scope bij zone-indeling, het onderschatten van interne processen en het toepassen van apparatuur die niet geschikt is voor permanente stof atmosferen. Ook onvoldoende aandacht voor onderhoud en inspectie kan leiden tot verhoogde risico’s en aansprakelijkheid.
Bij Zone 20 is een juiste classificatie slechts het begin. De vertaalslag naar passende, gecertificeerde oplossingen bepaalt of explosieveiligheid in de praktijk daadwerkelijk wordt geborgd. Stabicom ondersteunt hierbij met ATEX-producten die geschikt zijn voor de zwaarste stof zones, gecombineerd met kennis van normen, ontwerp en toepassing. Zo wordt ook in Zone 20 veiligheid aantoonbaar en beheersbaar gemaakt.
Neem contact op